لوپوس

لوپوس چیست؟

لوپوس سیستمیک اریتماتوز ( SYSTEMIC LUPUS ERYTHEMATOSUS ) یک بیماری خود ایمنی مزمن است که اندام های مختلفی مانندپوست، مفاصل ، رگ های خونی ، قلب ، ریه ، مغز و کلیه را درگیر می‌کند.

مزمن بودن این بیماری به معنای ادامه یافتن آن برای مدت طولانی است. معنای خود ایمنی نیز اشاره به شرایطی دارد که در آن سیستم ایمنی بدن به جای حفاظت بدن در برابر باکتری ها و ویروس ها، به بافت خود بدن حمله می‌کند.

استفاده از نام " لوپوس سیستمیک اریتماتوز " به اوایل قرن بیستم برمی‌گردد. واژه " سیستمیک " درگیر شدن اندام های مختلف بدن در این بیماری را نشان می دهد ( مطابق با تصویر پایین ). واژه " لوپوس" از یک کلمه لاتین مشتق شده است که به معنی " گرگ " می‌باشد؛ چون در این بیماری ضایعات پوستی مشخصی در صورت بیمار به وجود می‌آید که به شکل بال پروانه است و نمایی شبیه گرگ به فرد می‌دهد. واژه " اریتماتوز" در زبان یونانی به معنی سرخ رنگ است که به تظاهرات پوستی قرمز رنگ بیماری دلالت دارد.
سیستم ایمنی بدن به صورت طبیعی،آنتی بادیهایی* دارد که این آنتی بادی ها علیه ویروس ها ودیگر مواد خارجی عمل میکنند.این موادخارجی درواقع بعنوان آنتی ژن * عمل می کنند و اختلالات سیستم ایمنی بدن راسبب می شوند دربیماری لوپوس درواقع سیستم ایمنی نمی تواند فرقی بین ماده خارجی و سلول ها و بافت خود بدن بگذارد،درنتیجه به بافت خودی حمله می کند . این روند دلیل التهاب و درد و صدمه، در قسمتهای مختلف بدن است .

علائم شایع این بیماران درد و تورم مفصلی است که بیشتر مفاصل کوچک درگیر می‌شوند. این دردها ممکن است مداوم و یا گذرا باشند. در کنار این دردها ضایعات پوستی در بیماران ایجاد می‌شود به این صورت که بیماران وقتی در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند، پوست صورتشان قرمز رنگ می‌شودوضایعات شبیه بال پروانه ممکن است روی گونه‌ها و پل بینی ایجاد شود. زخم‌هایی هم در دهان این بیماران ایجاد می‌شود، علاوه بر اینکه این بیماری همراه با ریزش مو هم هست. علائم خستگی، تب با علت نامشخص و کاهش وزن هم ممکن است در این افراد ایجاد می‌شود.

این بیماری همراه چه بیماری های مشابه دیگری می تواند اتفاق افتد؟

این بیماری می تواند هم زمان با سایر بیماری ها رخ دهد، مثلا چند بیماری روماتیسمی با هم موجود باشد؛ یا به همراه لوپوس، بیماری آرتریت روماتوئید هم داشته باشند؛ و یا همزمان اسکلرودرمی هم موجود باشد، ولی نباید این بیماری یا بیماری های مشابه اشتباه شود.

به عنوان مثال کسی که بیماری خونی دارد، نباید با سرطان خون اشتباه شود؛ یا بیماری که سرطان کلیه دارد، نباید با سایر بیماری های کلیه اشتباه شود.

به دلیل اینکه بیماری لوپوس، همه قسمت های بدن را درگیر می کند، در درمان این بیماری باید نهایت دقت انجام گیرد.

انوع لوپوس :

1-      لوپوس اریتماتوز منتشره، Systemic شایعترین شکل بیماری است. کلمه منتشره به این معنی است که بیماری می‌تواند قسمت‌های مختلف بدن را درگیر کند.

 البته این به این معنا نیست که همه بیماران مبتلا به لوپوس سیستمیک، دچار درگیری همه ارگانها می شوند، بلکه معمولا افراد مبتلا به لوپوس سیستمیک، درگیری چند ارگان شایع مانند پوست، مفصل، سیستم خونی وگاهی درگیری کلیه را دارند.

ارگانهائی که می توانند در اثر بیماری لوپوس درگیر شوند شامل: پوست، مفصل، کلیه، مغزو سیستم عصبی، پرده های اطراف ریه وقلب، سیستم خونی، عضله، قلب و ریه، عروق خونی، چشم، سیستم گوارش و کبد می باشند.

 

2-      لوپوس اریتماتوز پوستی Discoid Lupus Erythematosus  )DLE)  نوع دیگر از لوپوس است که پوست را مبتلا می‌کند. لکه‌های قرمز با حاشیه برآمده ممکن است در صورت، سر یا جاهای دیگر ظاهر شود. جای این لکه ها همیشه در پوست باقی می ماند. درصد کمی از مردمی که لوپوس پوستی دارند ممکن است دچار لوپوس منتشره هم بشوند.

در این نوع لوپوس، فقط پوست بیمار درگیر می شود و بقیه دستگاه ها مثل کلیه، مغز،ریه،قلب سالم هستند. این بیماران دارای ضایعات پوستی می شوند که به ضایعه دیسکوئید معروف است. دیسکوئید به ضایعات پوستی گرد، قرمز رنگ و کمی برجسته با پوسته های خیلی ظریف روی آن گفته می شود. ضایعه معمولا برروی پوست صورت و سر و جاهای دیگر ایجاد می شود. پس از بهبودی، معمولا جای ضایعه برروی بدن باقی می ماند. بیماران مبتلا به لوپوس پوستی، معمولا درگیری ارگانهای دیگر پیدا نمی کنند ولی حدود 5 تا 10 درصد از آنها به لوپوس سیستمیک تبدیل می شوند، یعنی ممکن است درگیری ارگانهای دیگر پیدا کنند. بیماران مبتلا به لوپوس پوستی بهتر است تحت نظر یک متخصص پوست آشنا به لوپوس باشند، به طوری که در هر ویزیت بررسی های لازم از نظر بالینی و آزمایشگاهی برای بررسی لوپوس سیستمیک و درگیری ارگانها انجام شود و در صورت بروز هر علامت بالینی یا آزمایشگاهی به روماتولوژیست ارجاع شوند. بیماران مبتلا به لوپوس پوستی ممکن است علاوه بر درمانهای موضعی که توسط پزشک متخصص پوست تجویز می شود، لازم باشد تحت درمان داروهای خوارکی نیز قرار گیرند.

3-      لوپوس در اثر دارو Drug – Induced شکل دیگری از لوپوس است که پس از مصرف برخی از داروها ایجاد می‌شود، و علائمی شبیه به لوپوس را ایجاد نماید و با قطع دارو از بین می رود.

تعداد اندکی از افراد نرمال با مصرف بعضی از داروها شامل هیدرالازین، پروکائین آمید ، داروهای ضد فشار خون، داروهای ضد تشنج، آنتی بیوتیک ها و داروهای ضد قارچ و تعدادی از داروهای دیگر، دچار علائم شبیه بیماری لوپوس می شوند. علائم شامل: درد و تورم مفصل ها، ضایعات پوستی، تب، درد قفسه سینه می باشند. این افراد معمولاً درگیری کلیه و یا مغز پیدا نمی کنند. همچنین تست ANA (آ. ان. آ) در این بیماران همانند بیماران لوپوسی مثبت می شود. علائم این افراد معمولا با قطع دارویی که این علائم را ایجاد کرده است کاملا برطرف می شود. اگر با قطع دارو، علائم پس از حدود 6 ماه باقی ماند، ممکن است فرد به بیماری لوپوس دچار شده باشد.

4-      لوپوس نوزادی Neonatal Lupus نوع دیگری از لوپوس است که نوزادان زنان مبتلا به لوپوس را مبتلا می‌کند. البته این نوع بسیار نادر است و اغلب نوزادان مادران مبتلا به لوپوس کاملاً سالم هستند.

در موارد نادری، نوزادانی که از مادران لوپوسی متولد می شوند دچار یک سری علائم گذرا در ابتدای تولد می شوند. این نوزادان هنگام تولد دارای راش پوستی، کاهش گلبولهای خون و گاهی مشکلات کبدی می شوند. این علائم به تدریج پس از چند ماه به طور کامل برطرف می شوند. علت این اختلال، عبور نوعی آنتی بادی (پادتن) از بدن مادر به جنین است. امروزه با بررسی این آنتی بادی در مادرانی که قصد حاملگی دارند، و همچنین با بررسی قلب جنین در دوران حاملگی، این عارضه نیز قابل تشخیص و درمان می باشد.

  علائم لوپوس :

علائم لوپوس می‌تواند خفیف یا شدید باشد. لوپوس اغلب افرادی را که بین 15 تا 45 سال دارند مبتلا می‌کند، ولی می‌تواند در حین دوران کودکی یا دیرتر نیز دیده شود.

بسیاری از علائم لوپوس شبیه علائم دیگر بیماری‌ها است.علائم لوپوس از بیماری به بیمار دیگر و از زمانی به زمان دیگر در یک بیمار متفاوت است. و این مساله تشخیص لوپوس را مشکل می‌کند.

شایعترین علائم لوپوس شامل موارد زیر است: خستگی مفرط، درد و تورم مفاصل که به آن آرتریت گفته می‌شود، تب بدون دلیل، لکه‌های پوستی و مشکلات کلیه.

اغلب بیماران مبتلا به لوپوس در طول دوره بیماری چندین مرتبه وارد دوره‌هایی از علائم می‌شوند که به آن دوره فعالیت بیماری  می‌گویند و بعد دوره‌های بهبودی که به آن دوره‌ خاموشی گفته می شود را تجربه می کنند.

علائم دیگر لوپوس شامل درد قفسه سینه، از دست دادن موها، حساسیت به نور خورشید، رنگ پریدگی یا بنفش شدن انگشتان دست و پا در اثر سرما و استرس، سردرد، گیجی، افسردگی و غش کردن می‌باشد. 

در مورد علائم زیر هشیار باشید :
1
.خستگی ممتد و غیر عادی
2.ضعف دائمی
3.خارش
4.تب که می تواند بالا باشد.
5.از دست دادن اشتها به صورت ممتد
6.از دست دادن وزن (کاهش وزن ) ناخواسته
7.ریزش زیاد مو
8.خون دماغ
9.زخم و آفت سقف دهان که با خوردن غذاهای تند می سوزد
10.هرگونه حساسیت پوستی که بدون دلیل باشد
11.کهیر
12.زخم های پوستی
13.درد مفاصل
14.تورم مفاصل
15.خشکی و سختی مفاصل به هنگام صبح
16.درد قفسه سینه که با تنفس بیشتر می شود
17.کمبود نفس
18.سرفه های همراه با خونریزی
19.سردرد های غیر معمولی و ممتد
20.سرگیجه و تهوع
21.دردهای ممتد و متوالی شکمی
22.ورم اندام های تحتانی
23.پف زیر چشم
24.خون در ادرار

 چه کسانی مبتلا به بیمارى لوپوس میشوند؟

90% ازبیماران را زنان تشکیل می دهند
80% ازموارد، زنان بین 15 تا 45 سال مبتلا می شوند.
70% از این آمار لوپوس منتشر است که در 50% آنها حداقل یک ارگان اصلی شان درگیر است.
لوپوس پوستی تقریباً 10% همه انواع بیماران لوپوس منتشر است.
20% موارد نقش ژنتیک است ازخانواده درجه یک.
فقط 5% از بچه هایی که از پدر و مادری که مبتلا به لوپوس هستند و به دنیا آمده اند مبتلا به لوپوس میشوند.
در رنگین پوستان 2 تا 3 برابر بیشتر از بقیه افراد است .
بسیار مشکل است تعداد افرادی که در سال مبتلا به این بیماری میشوند یا از این بیماری از بین می روند را آمار گیری کرد.
توجه داشته باشید :
تشخیص بیماری لوپوس سخت است و از شخصی به شخص دیگر فرق می کند و دوران خاموشی و بیداری دارد و علائم آن می تواند تقلیدی از بیماری های دیگر باشد .
خیلی مهم است که علائم لوپوس رابدانید و آگاه باشید که در خطر ابتلا به این بیماری قرار دارید یا نه.
باید به این نکته توجه داشته باشیم که به دلیل پیشرفت در تشخیص زودهنگام ومدیریت صحیح در کنترل بیماری ، بیشتر بیماران زندگی معمولی راادامه می دهند.  

مشکلات سلامتی وابسته به تغذیه :

  • ·         کاهش وزن یا کمبود اشتها

این مسئله ممکن است در اثر خود بیماری یا برخی داروهای مصرفی باشد که باعث ناراحتی معده یا زخم دهان می شوند.

پزشک معالج میزان کاهش وزن شما را بررسی کرده و برای جلوگیری از کاهش بیشتر وزن ، شما را راهنمایی خواهد کرد که تغییرات لازم را در رژیم غذایی خود بدهید.

  • ·         اضافه شدن وزن

این مشکل در افرادی وجود دارد که داروهای کورتیکوستروئیدها را مصرف می کنند. این داروها اشتها را افزایش می دهند و بطور ناخواسته باعث افزایش وزن می شوند، مگر اینکه در خوردن خود دقت کنید و پرخوری نکنید.

پزشک می تواند با ارزیابی مقدار غذایتان و ارائه یک برنامه مناسب، اضافه وزن شما را کنترل کرده و باعث کاهش اضافه وزن شما شود. این برنامه شامل رژیم غذایی کم چرب، انجام ورزش و تغییرات رفتاری است.

یک متخصص تغذیه با توجه به غذاهای مورد علاقه شما و الگوی غذایی تان می تواند یک رژیم غذایی مناسب برای شما تنظیم کند که توسط آن نیازهای غذایی تان را تامین کنید.

  • ·         مصرف داروها

بعضی داروها باعث ناراحتی های گوارشی مثل سوزش معده، تهوع ، استفراغ و پیدایش زخم های دردناک در دهان می شوند.

اگر دچار چنین علائمی شدید حتماً به پزشک خود اطلاع دهید ، زیرا بسیاری از این عوارض بستگی به چگونگی مصرف دارو و زمان آن دارد و با تغییر مقدار دوز دارو یا زمان مصرف آن می توان این عوارض جانبی را کاهش داد یا حتی از بین برد. در بعضی موارد هم پزشک نوع دارو را عوض می کند.

بسیاری از داروها می توانند همراه با غذا مصرف شوند که در این صورت عوارض جانبی آنها هم کمتر است. اگر مشکل زخم دهان را دارید ، باید داروهایی را که به شکل مایع هستند مصرف کنید. همچنین استفاده از داروهای بی حس کننده برای دهان، در هنگام بروز زخم دهان می تواند میزان درد را کاهش داده و بلعیدن مواد غذایی را آسان تر کند.

 

  • ·         پوکی استخوان

در این بیماری توده استخوانی بدن کاهش یافته و استخوان به راحتی می شکند. هر چند که این بیماری بیشتر در افراد سالمند و زنان یائسه وجود دارد، ولی بروز آن در افرادی که برای مدت طولانی از داروهای کورتیکوستروئیدها استفاده می کنند، نیز زیاد است.

پزشک نوع داروهای مصرفی ، نحوه درمان ، رژیم غذایی و سایر عوامل خطر شما را بررسی می کند. ممکن است میزان توده استخوان شما اندازه گیری شود. توصیه های غذایی لازم برای پیشگیری یا کاهش عوارض این بیماری شاملیک رژیم غذایی حاوی کلسیمو ویتامین Dبالاست که کلسیم 1000 تا 1500 میلی گرم در روز و ویتامین D 100 تا 500 میلی گرم در روز توصیه می شود.اگر مقدار کلسیم غذا کافی نباشد، مکمل کلسیم نیز توصیه می شود. همچنین انجام ورزش هایی متناسب با وضعیت شما در کنار رژیم غذایی توصیه می شود

  • ·         دیابت ناشی از استروئیدها

دیابت نوعی بیماری است که در این وضعیت بدن قادر به تولید انسولین کافی برای حفظ قند خون در سطح طبیعی نمی باشد، در نتیجه میزان قند خون افزایش می یابد. مصرف طولانی مدت کورتیکواستروئیدها باعث بروز دیابت می شود کهبایستی این افراد را مانند سایر افراد دیابتی معالجه کرد. در این حالت برای اطلاع از نوع رژیم خود با یک متخصص تغذیه مشورت کنید و از او راهنمایی بخواهید. همچنین در صورت نیاز باید دارو مصرف کنید تا میزان قند خود خود را در سطح طبیعی نگه دارید.در برخی افراد قرص و در برخی دیگر انسولین تزریقی تجویز و توصیه می شود.

اگر دچار این بیماری شدید، در مورد نحوه درمان و بهبودی آن با پزشک خود مشورت کنید که او می تواند برنامه آموزش مخصوص بیماران دیابتی را برای شما اجرا کند.

  • ·         بیماری های کلیوی

به دلیل اینکه در بیماری لوپوس کلیه ها تحت تاثیر قرار می گیرند، پزشک باید آزمایشات مختلفی را جهت ارزیابی عملکرد کلیه ها برای شما تجویز کند. اگر پزشک براساس آزمایشات تشخیص داد که این بیماری روی کلیه ها نیز اثر کرده، باید سعی کنید تا جایی که امکان دارد عمل کلیه ها را در حد مناسب حفظ کنید و از بدتر شدن وضعیت آنها جلوگیری کنید. علاوه بر رعایت سایر موارد،باید یک رژیم غذایی کم سدیم، کم پتاسیم و یا کم پروتئین داشته باشید که یک متخصص تغذیه می تواند در این زمینه شما را راهنمایی کند.

  • ·         بیماری های قلبی

مشکلات قلبی در لوپوس شامل تصلب شرائین و افزایش فشارخون است.

در تصلب شرائین، چربی در دیواره داخلی سرخرگ ها رسوب می کند. فشارخون بالا خطر حملات قلبی یا سکته را افزایش می دهد.افزایش فشار خون در بیماری لوپوس به علت تخریب عملکرد کلیه ها ست ، زیرا کلیه ها مقدار فشار خون را تنظیم می کنند.

اگر پزشک تشخیص داد که احتمال ابتلا به تصلب شرایین را دارید ، باید یک رژیم غذایی کم چرب را به همراه ورزش بدنی منظم اجرا کنید. این اعمال باعث کاهش کلسترول خون و حفظ وزن ایده آل شما خواهد شد.

اگر فشار خونتان بالاست، باید یک رژیم غذایی کم نمک ( کم سدیم) داشته باشید یا دارو مصرف کنید. ولیدر بیشتر موارد باید به هر دو توصیه عمل کنید ، یعنی هم غذایتان کم نمک باشد و هم داروی مخصوص فشارخون را برای همیشه مصرف کنید. این کارها باعث می شود فشار خونتان تا حد طبیعی کاهش پیدا کند.

    درمان بیماری لوپوس :

درمان قطعی برای لوپوس وجود ندارد، ولی انتخاب‌های درمانی گوناگونی برای کنترل علائم وجود دارند. بسیاری از مردم با وجود لوپوس می‌توانند زندگی سالم و فعالی داشته باشند. زمانی که لوپوس تشخیص داده شد، پزشک برنامه درمانی را بر اساس سن بیمار، جنس، شدت علائم و نحوه زندگی وی تنظیم می‌کند. برای طراحی یک برنامه درمانی پزشک سعی می‌کند :

ازوقوع  دوره های فعالیت بیماری  جلوگیری کند، در صورت رخ دادن دوره های فعالیت آن ها را درمان کند و  عوارض حاصل از بیماری و مصرف داروها را به حداقل برساند.

 انواع داروها برای درمان لوپوس به کار می‌روند.

        داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی ( مانند دیکلوفناک سدیم )

      داروهای ضد مالاریا ( مانند هیدروکسی کلروکویین)

        دارو‌های کورتیکواستروئید ( مانند پردنیزولون)

      دارو های سرکوب کنندۀ سیستم ایمنی ( مانند متوتروکسات ، آزاتیوپرین و سیکلوفوسفامید)

ازآنجائیکه بعضی از درمانها سبب عوارض جانبی شدیدی می شوند، مهم است که به پزشک هر گونه علامتی را اطلاع دهید و همچنین مهم است که بدون اجازۀ پزشک مصرف دارو را قطع نکرده یا نحوه مصرف آن را تغییر ندهید.

 

درمان موفق لوپوس بستگی به عوامل زیر دارد :

      ارتباط خوب با پزشک

      یاد گرفتن بیماری لوپوس

      معاینات منظم پزشکی وانجام آزمایش های لازم

      حفظ نگرش مثبت در زمان درمان استرس

 

/ 0 نظر / 173 بازدید