سنگ کلیه

سنگ کلیه

سنگ کلیه ذرات کوچک و سخت که در یک یا هر دو کلیه تشکیل شده و گاهی به داخل حالب ها (لوله های عضلانی باریکی که ادرار را از کلیه ها به مثانه منتقل می کنند) انتقال یابند. سنگ کلیه از نظر اندازه از یک دانه شن تا حدود یک توپ گلف متغیر بوده و ممکن است منفرد یا متعدد باشد. سنگ کلیه معمولاً بزرگسالان بالای ۳۰ سال از هر دو جنس را مبتلا می سازد ولی در مردان شایع تر است .

از هر 10 نفر مبتلا به سنگ کلیه حاد یک نفر، زمانی به این عارضه مبتلا می شود که یک ناهمگونی شیمیایی سبب می شود تا مواد معدنی و پروتئین ها در ادرار شروع به کریستال شدن کنند. سنگها ممکن است صاف یا زبر و خشن ، به کوچکی یک دانه و یا به حدی بزرگ باشند که باعث درد شوند. شما ممکن است سنگ های کوچک خود را توسط ادرار بدون این که متوجه شوید دفع نمایید. ولی سنگ های بزرگ تر باعث دردهای شدیدی در هنگام عبور از لوله متصل کننده مثانه و کلیه می شوند، و حتی گاهی ممکن است در این لوله گیر کنند که در این حالت جریان ادرار را مسدود می نمایند.

اکثر سنگ های کلیه از وجود مقدار زیاد کلسیم در کلیه ایجاد می شوند. (البته این موضوع به میزان کلسیم موجود در رژیم غذایی بستگی دارد). انواع کمیاب تری از سنگها هستند که توسط عفونت های ادراری یا وجود بیش از حد اسید اوریک در ادرار حاصل می شوند. محققان نوع بسیار کوچکی از باکتری را کشف کرده اند که در کلیه بعضی افراد زندگی می کند و در شکل دهی سنگها نقش مهمی دارد.

علل بروز سنگ کلیه:
بررسی‌ها نشان می‌دهد، زمانیکه میزان نمک و مواد معدنی موجود در بدن افزایش یابد شرایط برای ابتلا به سنگ کلیه مساعد می‌شود.
از مهمترین عواملی که امکان ابتلای فرد را به سنگ کلیه افزایش می‌دهد، عبارتند از:
- قرار گرفتن فرد در رده سنی ۲۰ الی ۴۰سال
- مصرف داروهایی از قبیل داروهای ادرارآور، داروهای مربوط به ضدترشی معده و ….
- داشتن یک کلیه
- کم شدن میزان آب موجود در بدن به دنبال عدم مصرف مایعات و سکونت در محیط‌های گرم
- عدم تحرک و فعالیت
-دفع مقادیر بیش از حد کلسیم از ادرار در اثر اختلال غده پاراتیرویید ـ که تنظیم متابولیسم کلسیم را به عهده دارد ـ یا در اثر مصرف بیش از حد کلسیم و ویتامین ـ د
-نقرس (در مورد سنگ های اسیداوریکی(
-انسداد ادراری به هر دلیل
-سابقه خانوادگی سنگ کلیه
-در بستر افتادن طولانی مدت به هر دلیل
-سوء مصرف الکل

- پرکاری تیروئید:
پرکاری تیروئید اولیه، سبب افزایش دفع کلسیم می شود. حدود دوسوم افرادی که بیماری غد د درون ریز دارند، مبتلا به سنگ کلیه می شوند. در عین حال این اختلال تنها ۵% موارد سنگ های کلسیمی را در بر می گیرد

- افزایش کلسیم ادرار با علت ناشناخته :
برخی افراد حتی با مصرف رژیم غذایی کم کلسیم، به دلایل ناشناخته روزانه تا ۵۰۰ میلی گرم کلسیم دفع می کنند.

- افزایش اگزالات ادرار:
حدود نیمی از سنگ های کلسیمی به این ترکیب متصل می شوند. اگزالات به طور طبیعی تنها در چند ماده ی غذایی وجود دارد و دسترسی بدن به اگزالات به میزان جذب و دفع آن بستگی دارد، که در همه ی افراد این نسبت یکسان نیست. مطالعات انجام شده بر روی افراد سالم داوطلب، نشان داده است که در مورد تمام غذاها همچنان که اگزالات غذا افزایش می یابد، دفع اگزالات ادراری به همان نسبت بالا نمی رود. تنها هشت ماده ی غذایی سبب افزایش دفع ادراری اگزالات می شوند. این مواد غذایی شامل: اسفناج، ریواس ، چغندر ، آجیل، شکلات ، چای ، سبوس  گندم و توت فرنگی  هستند. به طور طبیعی مقدار اسید اگزالیک دفع شده در ادرار، نباید بیشتر از ۴۰-۱۰ میلی گرم در روز باشد تنها ۱۰% این میزان از رژیم غذایی حاصل می شود، بقیه ی آن، حاصل سوخت و ساز داخلی است.
اختلالات گوارشی توام با سوء جذب، معمول ترین علت افزایش دفع ادراری اگزالات می باشند که در بیماری ها یی مانند کرون و سلیاک دیده می شود. زیرا چربی جذب نشده، کلسیم را در روده باند می کند و در نتیجه جذب اگزالات افزایش می یابد.
یک اختلال ژنتیکی نادر نیز باعث افزایش اگزالات در ادرار می شود که در نتیجه سنگ های اگزالات کلسیم عود کننده، ایجاد می شوند که نهایتاً نارسایی کلیه ایجاد می شود. این افراد معمولاً قبل از رسیدن به دهه ی سوم زندگی تلف می شوند.

- پروتئین حیوانی:

رژیم غذایی پر پروتئین  همراه با افزایش دفع کلسیم، اگزالات و اورات است. در واقع مصرف زیاد پروتئین حیوانی با بار اسیدی آن (۱ میلی اکی والان هیدرژن در هر گرم پروتئین ) سبب افزایش دفع کلسیم می شود. لذا برخی محققان، رژیم های غذایی گیاهی را به افراد مستعد ابتلا به سنگ های کلیه توصیه می کنند.

- فیبر غذایی:
- کاهش فیبر غذایی، سبب افزایش عوامل خطر تشکیل سنگ به خصوص سنگ های کلسیمی می شود.
علائم:

- احساس درد دور عضلات کمر
- وجود خون و تیرگی در ادرار
- حالت تهوع و استفراغ
- احساس سوزش به هنگام خارج شدن ادرار از بدن
- تب و ….
راه‌های درمان:

 بسته به نوع سنگ و چگونگی متفاوت می‌باشد.
بیشتر سنگ‌های کلیه، بدون نیاز به جراحی قابل درمانند، یعنی در چنین مواردی نوشیدن میزان زیادی مایعات و داشتن تحرک و فعالیت کافی است که بتوان به دفع سنگ کمک کرد.

 

1-رژیم غذایی برای جلوگیری از برگشت سنگ کلیه
اگر نوع سنگ کلسیمی یا فسفری باشد، از مصرف فرآورده های لبنی ، شکلات و نارگیل خودداری کنید.
اگر نوع سنگ فسفاته باشد، رژیم غذایی حاوی اسیدها به اسیدی نگه داشتن مختصر ادرار کمک می کند.
اگر نوع سنگ ، اسیداوریکی یا سیستینی باشد، رژیم غذایی حاوی مواد قلیایی به قلیایی نگه داشتن مختصر ادرار کمک می کند.

استفاده از مایعات:

- برای رقیق کردن ادرار و شستن و دفع کردن سنگها روزانه 2 تا 3 لیتر آب بنوشید.

پرهیز از نمک (oxalate) :

- چند نمونه از غذاهای اُگزالات دار شامل قهوه، چغندر، شکلات ، بادام ، اسفناج، ریواس، نوشابه های گازدار، توت فرنگی، چای و سبوس گندم می باشند.

  استفاده از سبزیجات:

- استفاده زیاد از سبزیجات خطر ابتلا به سنگ کلیه را کاهش می دهد.

کنترل اسید اوریک :

- اگر به سنگ کلیه ناشی از اسید اوریک مبتلا هستید گوشت، ماهی و مرغ کمتری بخورید گوشت حیوانات میزان اسید اوریک ادرار شما را بالا می برد.

2-داروها:
مسکن ها
داروهای ضداسپاسم برای شل کردن عضلات حالب و کمک به دفع سنگ
بسته به نوع سنگ (سنگ های حاوی کلسیم ، استروایت ، سیستینی ، اسیداوریکی یا سایر ترکیبات ) داروهایی به منظور متوقف کردن رشد سنگ های موجود یا تشکیل سنگ های جدید ممکن است تجویز شود. این نوع درمان مستلزم برنامه طولانی مدت بوده و پایبندی بیمار به اجرای آن در موفقیت آن مهم است .

3- فعالیت:

طی حمله سنگ کلیه تا حد امکان به فعالیت های طبیعی خود ادامه دهید.
در بستر نمانید چرا که فعالیت به دفع سنگ کمک می کند.

 

/ 0 نظر / 23 بازدید