سینوزیت

سینوزیت شرح بیماری سینوس‌ها حفره‌های خالی در استخوان‌های جمجمه و صورت هستند. هر عاملی که موجب پرشدن و گرفتگی آن‌ها شود، سینوزیت ایجاد خواهد کرد.

سینوزیت، ورم و التهاب مخاط پوشاننده سینوسهای اطراف بینی در اثر عوامل مختلف است. در حالت عادی ترشحات داخل سینوسها به درون فضای بینی تخلیه می‌شود و در هنگام ابتلا به سرماخوردگی و یا حساسیت، تحریک توسط آلوده کننده های محیطی و ... سینوسها ملتهب شده و در تخلیه ترشحات خود دچار مشکل می‌شوند که این قضیه می‌تواند باعث احتقان و سپس عفونت سینوس شود. در هر حال اگر غشاء مخاطی پوشاننده حفره بینی و سینوسها متورم شوند می‌توانند باعث انسداد در مسیر خروج ترشحات محاطی شوند و در سینوسهایی که ترشحات آنها نتوانند تخلیه شوند امکان رشد باکتریها و قارچها بیشتر می‌باشد.

اکثر سرماخوردگیها که عامل آن یکی از ویروسهای ایجاد کننده سرما خوردگی می‌باشد و باعث گرفتگی بینی می‌شوند بعد از چند روز برطرف می‌شوند. اما اگر سینوسها ملتهب شوند علائم دیگری مانند سردرد و یا تورم دردناک صورت ممکن است ایجاد شود. ممکن است از زمان شروع سینوزیت چند روز گذشته باشد که به آن سینوزیت حاد می‌گوییم و یا ممکن است یک مشکل طولانی مدت باشد و بدون درمان هیچوقت بطور کامل برطرف نشود که به آن سینوزیت مزمن می‌گوییم. سینوزیت مزمن شیوع کمتری دارد و یک نفر از هر هزار نفر را مبتلا می‌کند. کودکان زیر یکسال مبتلا به سینوزیت نمی‌شوند زیرا سینوسهای آنها بطور کامل تشکیل نشده است ولی در سایر سنین تمام افراد ممکن است به سینوزیت مبتلا شوند. بنابراین سرماخوردگی و عفونتهای ویروسی حاد، شایعترین علت ایجاد کننده سینوزیت است.

دسته‌بندی سینوزیت

v      براساس موقعیت

در هـر طرف صورت ۴ عدد سینوس وجود دارد که عبارت‌اند از:

۱- سینوس فکی (maxillary sinuses): در زیر چشم و در استخوان گونه واقع است. سینوزیت فکی باعث ایجاد درد و احساس فشار در گونه‌ها می‌شود (دندان‌درد و سردرد).

۲- سینوس پیشانی (frontal sinuses): در بالای چشم و در استخوان پیشانی قرار دارد.سینوس‌های پیشانی تا سن ۵-۱۰ سالگی وجود ندارند. این سینوس‌ها از سن ۷ سالگی به بعد پدید می‌آیند. سینوزیت پیشانی باعث ایجاد درد و احساس فشار در بالای چشم‌ها می‌شود (سردرد).

۳-سینوس پرویزنی (ethmoid sinuses): بین چشم و بینی و در استخوان پرویزنی واقع است. سینوس‌های فکی و پرویزنی از بدو تولد وجود داشته و تا ۱۸ سالگی به رشد خود ادامه می‌دهند. سینوزیت پرویزنی باعث ایجاد درد و احساس فشار بین بینی و چشم‌ها می‌شود(سردرد).

۴- سینوس شب‌پره‌ای (sphenoid sinuses): در پشت سینوس پرویزنی و چشم و در مرکز استخوان جمجمه، زیر غدهٔ هیپوفیز قرار دارد. سینوسهای شب پره‌ای در سنین بلوغ ظاهر می‌گردند. سینوزیت شب پره‌ای باعث ایجاد درد و احساس فشار پشت چشم‌ها می‌شود.

v      بر اساس  مدت :


·حاد: کمتر از ۴ هفته (اغلب شایع است )


·تحت حاد :۴-۸ هفته


·مزمن:۸ هفته یا بیشتر


 هر ۳ نوع سینوزیت علائم مشابه دارند در نتیجه افتراق بین آنها مشکل است


حا د


معمولاً به وسیلهٔ عفونت دستگاه تنفسی فوقانی مشخص میشود که معمولاً منشأ ویروسی‌ دارد.

اگر که عامل باکتریایی باعث سینوزیت باشد، این ۳باکتری در آن دخیل است:

۱-استرپتوکوک نومونیا ۲-هموفیلوس آنفلوانزا ۳-مورکسلا کاتارهالیس

شایعترین باکتری ایجاد کنندهٔ سینوزیت،هموفیلوس آنفلوانزا است

سینوزیت ویروسی‌ معمولاً ۷-۱۰ روز طول میکشد

سینوزیت حاد از قارچ هم منشأ می‌گیرد که در بیماران دیابتی و آنهایی که سیستم ایمنی‌ ضعیفی دارند مثل ایدز یا بیماران پیوندی که از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی استفاده میکنند،دیده میشود و میتواند تهدید کنندهٔ حیات باشد


مزمن


طبق تعریف سینوزیتی مزمن است که بیش از ۳ ماه طول بکشد. که میتواند ناشی‌ از بیماریهای مختلف باشد که التهاب مزمن سینوس به عنوان یک علامت شایع است.

چطور می‌توان علایم سینوزیت را تشخیص داد و درمان مناسب برای آن چیست؟

سینوسهای مجاوربینی(paranasal sinuses): حفره های توخالی و پـر از هـوایی هستـنـد کـه در مـیان استخوانهای صورت و جمجمه قرار گرفته و با حفره بینی در ارتباط می بـاشنـد. در هـر طــرف صورت 4 عدد سینوس وجود دارد که عبارتند از:

1- سینوسهای فکی (maxillary sinuses):در زیر چشمها و در استخوان گونه واقع میباشند.

2- سینوسهای پیشانی(frontal sinuses):در بالای چشمها و در استخوان پیشانی واقع میباشند.

3-سینوسهای اتموئید و یا پرویزنی(ethmoid sinuses):بین چشمها و بینی و در استخوان پرویزنی واقع میباشند.

4- سینوسهای شب پره ای(sphenoid sinuses):در پشت سینوس پرویزنی و چشمها و در مرکز استخوان جمجمه زیر غده هیپوفیز واقع میباشند.

 

پیدایش و رشد سینوسها:

1-سینوسهای پیشانی تا سن 5-10 سالگی وجود ندارند. این سینوسها از سن 7 سالگی به بعد پدید می آیند.

2-سینوسهای فکی و پرویزنی از بدو تولد وجود داشته و تا 18 سالگی به رشد خود ادامه می دهند.

3-سینوسهای شب پره ای در سنین بلوغ ظاهر می گردند.

وظایف سینوسها:

1-سبک شدن استخوان جمجمه و استخوانهای صورت.

2-افزایش رزونانس (تشدید) صدای انسان.

3-ایجاد یک بافر (ضربه گیر) در برابر ضربات وارده به سر و صورت.

4-مرطوب و گرم کردن هوای تنفسی.

5-تصفیه هوای تنفسی.

6-عایق بندی ساختارهای حساس از قبیل ریشه دندانها و چشمها در برابر نوسانات سریع دمایی حفره بینی.

عوامل ایجاد کننده سینوزیت:

1-آلرژی ها: با متورم و مسدود ساختن راههای ارتباطی و دهانه سینوسها و جلوگیری از تخلیه سینوسها. حساسیت میتواند به گرده گیاهان، مایت ها، شوره سر حیوانات، کپک ها، گرد و غبار و یا غذاها باشد.

2-عفونتهای ویروسی:آنفلوآنزا و سرماخوردگی باعث التهاب مخاط سینوسها و تورم آنها شده و با افزایش ترشح موکوس موجب انسداد روزنه ها می شوند. در 3 درصد بالغین و 20 درصد کودکان، سرماخوردگی به عفونت باکتریایی ثانویه و سینوزیت خواهد انجامید.

3-عفونت های باکتریایی: باکتریهایی که بطور طبیعی در مجاری تنفسی فوقانی بسر میبرند وقنی سیستم ایمنی بدن تضعیف شده و یا تخلیه سینوسها بدرستی صورت نمیگیرد، باکتریهای محبوس شده تکثیر یافته و ایجاد عفونت میکنند.

4-پولیپ های بینی: پولیپ رشد خوش خیم بافت مخاطی بینی است. پولیپ بینی در افراد مبتلا به آلرژی و آسم شایع میباشد. پولیپ ها میتوانند دهانه سینوسها را مسدود سازند.

5-عفونتهای قارچی:عمدتاً به علت تضعیف سیستم ایمنی بدن پدید می آیند. عفونتهای قارچی بیشتر در افراد مبتلا به آسم مشاهده شده و بیشتر سینوسهای فکی را درگیر می کنند.

6-ناهنجاریهای ساختار بینی: انحراف تیغه بینی و بزرگ بودن شاخک های بینی میتوانند منافذ سینوسها را مسدودسازد.

7-آلودگی هوا: هوای آلوده معمولاً از ذرات مولکولی بزرگ تشکیل یافته اند که در مخاط گیر افتاده و ممکن است واکنش آلرژیک و التهاب مخاط را سبب گردند.

8-شنا کردن:شنا کردن در آب حاوی کلر باعث میشود مژک های مخاط بینی و سینوسها تضعیف شده و تخلیه ترشحات به خوبی صورت نگیرد. همچنین کلر باعث التهاب مخاط بینی میشود و فرد را مستعد عفونت باکتریایی میکند.

9-سیگار کشیدن: دود سیگار حرکت  طبیعی مژک ها را کند و یا متوقف میسازد.تجمع موکوس نیز ایجاد عفونت و ترشح پشت حلق میکند.

10-اختلالات ضعف ایمنی بدن نظیر بیماریهای ایدز و فیبروز سیستیک.

11-عفونت دندانها: انتشار عفونت دندانهای آسیای فک بالا نیز میتواند باعث سینوزیت فکی گردد.

علائم

علامت اصلی سینوزیت دردهای ضرباندار و احساس فشار در صورت می‌باشد که با خم شدن به جلو بدتر می‌شود. سینوزیت پیشانی باعث درد در بالای ابرو می‌شود و پیشانی در هنگام لمس ممکن است دردناک باشد. سینوزیت فکی باعث درد در فک فوقانی و دندانها و گونه می‌شود و ممکن است با درد دندان اشتباه شود. التهاب سینوسهای اتوئید باعث درد د راطراف و بین چشمها و اطراف بینی می‌شود و التهاب سینوسهای اسفنوئید می‌تواند باعث گوش درد، درد گردن، درد در پشت چشمها و یا در بالای سر و یا ناحیه گیجگاهی شود.

عود مجدد گرفتگی بینی بعد از برطرف شدن علائم سرماخوردگی، ترشحات سبزغلیظ یا زرد از بینی، علائم سرماخوردگی که به درمانهای معمولی جواب نمی‌دهد و بوی بد و دائمی در بینی از علائم دیگر بیماری هستند. همچنین سینوزیت می‌تواند باعث تب بالا، ضعف، احساس خستگی، از بین رفتن حس چشایی، بویایی و سرفه‌های خلط‌دار که هنگام شب بدتر می‌شود، گردد. ممکن است در موارد بسیار نادر عفونت به استخوانهای صورت و یا غشاء پوشاننده مغز (مننژ) سرایت کند و گاهی ممکن است ایجاد آبسه در ناحیه چشم و یا مغز و یا استخوانهای صورت گردد.

تشخیص سینوزیت

پزشک در مورد علائم سینوزیت سوال می‌کند، مناطقی از صورت که دردناک یا متورم است را لمس می‌کند و از تکنیکی به نام transillumination استفاده می‌کند، در این تست نور به ناحیه پیشانی و یا فک در اتاق تاریک تابانده می‌شود، نور از سینوس طبیعی عبور می‌کند و اگر نور عبور نکند می‌تواند نشان دهنده انسداد و تجمع ترشح در سینوسها باشد .اگر علائم و معاینات مشخصه سنوزیت باشد بررسی بیشتر معمولا نیاز نیست و اگر شکی وجود داشته باشد ممکن است بررسی بیشتر لازم باشد که شامل رادیو گرافی با اشعه ایکس و اسکن سینوسها یا MRI می‌باشد. در بررسی سینوزیت مزمن آندوسکوپی سینوس ممکن است لازم باشد. در این تست تلسکوپی که در انتهای آن نور وجود دارد وارد بینی شده و داخل بینی و دهانه سینوسها بررسی میشود در این معاینه معمولا بی‌حسی موضعی لازم است. تشخیص سینوزیت حاد در بیشتر مواقع از روی علائم بیمار و با معاینه دقیق وی امکان پذیر است.

درمان سینوزیت

- وقتی هدف از درمان باز کردن راه ارتباطی بین سینوس و حفره بینی است، استفاده از ضد احتقان‌های موضعی یا عمومی می‌تواند کمک‌کننده باشد.

- ممکن است بسته شدن راه ارتباطی، بر اثر آلرژی باشد که در این مواقع استفاده از داروهای ضدآلرژی مناسب است.

- زمانی که نشانه‌هایی از عفونت سینوس‌ها وجود دارد باید از آنتی‌بیوتیک‌ها استفاده کرد.

- در بسیاری از موارد سینوزیت حاد که نشانه‌ای از عفونت مثل تب، ترشحات بد رنگ و درد شدید وجود ندارد، می‌توان با استفاده از ۱۰ مورد زیر، سینوزیت را بهبود بخشید:


۱- بخور: تنفس هوای مرطوب و گرم باعث کاهش تورم منافذ سینوس‌ها خواهد شد. برای این کار روزی سه بار سر خود را روی ظرف آب جوش بگیرید و در حالی که حوله‌ای روی سرتان انداخته اید، به مدت ۱۵ دقیقه هوای گرم و مرطوب را استنشاق کنید، یا با استفاده از دستگاه بخور، هوای اتاق را مرطوب نگه دارید.

دقت داشته باشید هفته‌ای یک بار برای جلوگیری از رشد قارچ و کپک روی دستگاه بخور، آن را با مواد سفید کننده خانگی تمیز کنید.

۲- دوش آب گرم: آب گرم با افزایش جریان خون در سینوس‌ها، اثرات ضد احتقانی (ضدگرفتگی) خواهد داشت.

۳- تنفس در هوای تمیز: از افراد سیگاری دوری کنید. در فصل گرده افشانی، در و پنجره‌ها را ببندید و کمتر بیرون بروید تا دچار حساسیت نشوید.

۴- رطوبت بینی: روزانه چند نوبت بینی خود را با آب نمک بشویید، زیرا آب نمک با اثرات ضد التهابی، تورم منافذ سینوس‌ها را کم می‌کند.

۵- افزایش نوشیدن آب : روزانه ۶ تا ۸ لیوان آب بنوشید تا ترشحات بدن و سینوس‌ها رقیق شوند.

۶- ورزش: نرمش روزانه به مدت ۲۰ دقیقه، باعث افزایش جریان خون در بدن و سینوس‌ها می‌شود و از تورم منافذ آنها می‌کاهد.

۷- تغییر وضعیت خواب: با گذاشتن دو یا سه بالش زیر سر به هنگام خواب و بالا قرار گرفتن سر نسبت به تنه، محتویات سینوس‌ها راحت‌تر تخلیه می‌شوند. خوابیدن بیش از حد به این دلیل که بدن در حالت افقی قرار دارد، گرفتاری سینوس را بیشتر می‌کند.

۸- عدم مصرف مواد محرک: شکلات و تنقلات ، گرفتاری سینوس‌ها را بیشتر می‌کند.

۹- کاهش مصرف مواد لبنی: مواد لبنی در حد مفید آن مصرف شوند، نه بیشتر.

۱۰- کنترل داروهای مصرفی: برخی از داروهای استروژن‌دار و ضدفشارخون، می‌توانند با تورم مخاط بینی مانع تخلیه ترشحات سینوس‌ها شوند.

پیشگیری

برای اینکه در هنگام ابتلا به سرماخوردگی و یا حملات حساسیت به سینوزیت دچار نشوید باید سینوسهای خود را در این مواقع مرتب پاک کنید و برای اینکار:
1-از داروهای ضد احتقان خوراکی و یا قطره یا اسپری ضد احتقان بینی )برای دوره کوتاه) استفاده کنید.
2-مرتب  بینی خود را از ترشحات پاکیزه کنید.
3-مقادیر زیادی آب بنوشید تا ترشحات بینی شما رقیق بماند.
4-از مسافرتهای هوایی در مواقع ابتلا به سرماخوردگی و حساسیت پرهیز کنید و اگر مجبور به این کار هستید از اسپریهای ضد احتقان قبل از بلند شدن هواپیما استفاده کنید تا از انسداد سینوس و عدم تخلیه ترشحات آن جلوگیری شود.
5-اگر مبتلا به حساسیت هستید از چیزهایی که باعث تحریک شما و شروع حساسیت و علائم آن می‌شود اجتناب کنید و در صورت ابتلا به حساسیت از آنتی هیستامین و اسپری بینی برای کنترل آن استفاده کنید.

می‌توان با استفاده از روشهایی خطر ابتلای به سینوزیت را کاهش داد. این موارد می‌تواند بخصوص در افرادی که مستعد سینوزیت هستند کمک کننده باشد.
1-هوای منزل را مرطوب نگهدارید.
2-از جارو برقی هایی که فیلتر کننده هوا دارند استفاده کنید.
3-از حیوانات خانگی دوری کنید.
4-در صورت داشتن آلرژی، یک دوره درمان ضد آلرژی بصورت تزریقی استفاده شود.
5-مصرف سیگار را قطع کنید.
6-مصرف الکل را کم کنید.
7-قبل از شنا یا غواصی از اسپریهای ضد احتقان استفاده کنید.

/ 0 نظر / 143 بازدید